Bədəniniz sizə nə deyir? BU ƏLAMƏTLƏRƏ DİQQƏT EDİN!

Bilirdinizmi?

Hər kəs özünün və yaxınlarının sağlamlıq vəziyyətini qiymətləndirə bilməlidir.

Əlbəttə heç bir halda bu, həkimin bilik, bacarıq və təcrübəsini əvəz edə bilməz. Lakin həkimə dərhal müraciət etməyinizin lazım olub-olmadığını və ya bir az daha gözləyə biləcəyinizi müəyyən etməyə kömək edə biləcək bəzi ümumi, hər bir kəsin dəyərləndirə biləcəyi bəzi simptomları nəzərdən keçirək.

Dəri

Diqqət edəcəyiniz ilk şey dərinin rəngidir. Dərinin rənginin ən informativ göstəricisi əlin ovucudur - onlar sarı olmamalıdır. Ovuclarınızda sarılıq əlaməti aşkar edilirsə, təcrübəli həkim dərhal nəyin yoxlanılması lazım olduğunu müəyyən edəcək:

• qalxanabənzər vəzi;
• anemiya;
• öd yolları ilə bağlı hər hansı bir problemin olması.

Dərinin, xüsusən də burun-dodaq üçbucağın göyümtül rəngi (sianozu), xüsusən də təngnəfəsliklə müşayiət olunursa, ürək və ya tənəffüs çatışmazlığının göstəricisidir;

Dəri qırışlarında və boyun arxasında qabarıq qaralma (boyun akantozu) şəkərli diabetin göstəricisidir;

Dərialtı ağrılı qırmızı düyünlər (düyünlü eritema) bağırsaqlarda iltihabın olmasının göstəricisidir;

İkincisi, üzdə heç bir səpgi, sızanaq olmamalıdır. Hətta yeniyetmələrdə belə. Bu, nazik bağırsaqda bakteriyaların və ya göbələklərin həddindən artıq çoxalmasının əlamətidir. Əksər hallarda problem sadəcə olaraq düzgün, sağlam qidalanma ilə həll edilə bilər. Sızanaqlar fast food, şirniyyat və xüsusilə də sənaye üsulu ilə hazırlanmış meyvə və digər şirələrin (qazlı və ya qazsız) həddindən artıq istehlakı zamanı yarana bilər. 

Demək olar ki, bütün şirələrdə, şirin olmasa da, turş olsa belə, çox miqdarda şəkər var. Məsələn, bir stəkan Koka-Kola və ya Fantanın tərkibində 5 qaşıq şəkər var.

Diqqət yetirilməsi vacib olan növbəti məqam dırnaq lövhələrinin vəziyyətidir.

Əgər onların görünüşü: 

• içəri basıq; 
• dalğavari; 
• rəngi solğun; 
• göyərmiş; 
• qabırğavari; 
• ağ nöqtəli və ya zolaqlı olması; 
• lunulaların (dırnağın dibində ağ ayparanın) 

olmaması mədə-bağırsaq traktında problemlərin olmasına işarədir.

Bütün bunlar əhəmiyyətsiz görsənsə də, həkim üçün xəstəlik barədə ilkin təəssüratın formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Təbil çubuğu simptomu: barmaq ucları qalınlaşır və toppuza bənzəyir, dırnaqlar isə saat şüşəsi formasını alır. Bu, çox vaxt xroniki ağciyər və ya ürək xəstəliyi ilə əlaqələndirilir.

Kövrək, soyulan dırnaqlar və ya üzərində ağ ləkələr vitamin çatışmazlığı, dəmir defisitli anemiya və ya qalxanabənzər vəzi disfunksiyasının əlaməti ola bilər.

Ağız boşluğunu unutmuruq

Ağız boşluğunun görünüşünə görə çox şey müəyyən edilə bilər:

Dişlər

Əgər karies varsa, deməli, daimi infeksiya mənbəyi vardır. Böyük ehtimalla uroloji problemlərin olması istisna olunmur. Belə xəstələr öncə diş həkimi və qulaq-burun-boğaz mütəxəssisinə müraciət etməlidirlər.

Sarımtıl diş daşları göbələklərin olmasına işarədir. 

Qəhvəyi diş daşları isə qastroezofageal reflüks xəstəliyinin əlaməti ola bilər ki, bu zaman mədə möhtəviyyatının (turşu, öd və qida qalıqlarının) patoloji şəkildə qida borusuna (ezofaqusa) geri qayıtması və burada iltihab, zədələnmə və ya narahatlıq yaratması ilə xarakterizə olunan xroniki həzm sistemi xəstəliyidir. Normalda qida borusunun aşağı hissəsində yerləşən sfinkter (qapaq) mədə turşusunun yuxarı qalxmasının qarşısını alır; lakin bu əzələ zəiflədikdə və ya boşaldıqda reflüks yaranır. Qəhvəyi diş daşları habelə öd yollarında diskineziyanın olmasına işarə ola bilər ki, bu da ödün bağırsaq boşluğuna daim axmasının göstəricisidir.

Dilin rəngi

Normalda dilin üzərində ərp olmamalıdır. Bir çoxları düşünür ki, dilin üzəri ərplə örtülmüş olmalıdır. Bu normal deyil.

Səhər tezdən və ya gün ərzində ərp olmamalıdır. Dil gün ərzində təmiz və çəhrayı olmalıdır.

Təcrübəli həkim ərpin rənginə, qalınlığına və dilin üzərində  yerləşməsinə əsasən bu və ya digər mədə-bağırsaq probleminin olmasını müəyyən edə bilər.

Bəzən dildə parlaq qırmızı ləkələr olur (buna "coğrafi dil" deyilir). Bu, vitamin çatışmazlığı və qastrit ilə bağlı problemləri göstərir.

Şişmiş dil (kənarlarında diş izləri ilə) hipotireozun, yəni qalxanabənzər vəzin funksiyasının müxtəlif etiologiyalı çatışmazlığının əlamətidir.

Dildəki çatlar həmişə öd durğunluğunu göstərir.

Göyümtül çalarlı solğun dil, çox vaxt, anemiyanın əlamətidir.

Dilin üzərində ərp barədə daha ətraflı burada.

Qırtlaq hiperemiyalıdır (yəni qızarmışdır), badamcıqlar böyüyüb. Bu, virus infeksiyasına işarədir.

Ağızdan xoşagəlməz qoxu

Buna stafilokok infeksiyası da səbəb ola bilər, lakin əksər hallarda göbələklər səbəb olur. Qida mədədə qaldıqda, çürüməyə başlayır və zülalın parçalanmasının məhsulu olan kükürd ifraz olunur. Bütün bunlar turşuluğun azalması səbəbindən baş verir.

Öd yollarının diskineziyası ödün daim mədəyə atılmasına səbəb olur. Bu da mədə turşusunu durulaşdırır.

Əgər tez-tez xoralı stomatit baş verirsə, deməli, nazik bağırsağa diqqət yetirməyin vaxtıdır.

“Böyük bayıra” çıxmanıza diqqət yetirin. Bu gündəlik olmalıdır. Periodic olaraq, həmişə deyil, gündə 3 dəfəyədək məqbul sayılır. Əgər bu 2-3 gündən bir olursa və uzun müddətli qəbizlik varsa, intoksikasiyanın olmasını göstərir. Toksinlər bağırsağın selikli qişasından qana sovrulur və qan dövranı vasitəsilə beyinə, ürəyə və bədənin digər orqan və sistemlərinə daşınır. Daha ətraflı buradan oxuya bilərsiniz.

Gözlərin altındakı tünd dairələr, batmış gözlər və yanaqlar tez-tez böyrəküstü vəzinin disfunksiyasının əlamətidir.

Göz sklerasının rəngi

Sağlam adamlrda gözün sklerası (yəni “gözün ağı”) bərabər paylanmış süd kimi ağ rəngə malikdir. Skleranın rəngində qəfil dəyişiklik həmişə patologiyanı və ya spesifik sağlamlıq vəziyyətini göstərir. Məsələn,

• Sarıya çalan rəngi: qanda bilirubin maddəsinin artması nəticəsində yaranır. Əsasən hepatit, sirroz, öd yollarının tutulması kimi qaraciyər və öd kisəsi xəstəliklərinin göstəricisidir. Yaşlı insanlarda isə sklerada piy yığılması yüngül sarımtıl çalara səbəb ola bilər.
• Maviyə çalan rəngi: sklera nazikləşdikdə və damar qişasının üzə çıxması zamanı baş verir. Körpələrdə sklera incə olduğu üçün yüngül mavi görünməsi normaldır. Böyüklərdə isə dəmir defisitli anemiyanın və bəzi genetik xəstəliklərin xarakterik əlamətidir.
• Qırmızıya (çəhrayıya) çalan rəngi: iltihabın olmasına, travma və ya infeksiyaya işarədir, bu konyuktivit, astenopatiya (göz yorğunluğu) zamanı damarların genişlənməsi ilə əlaqəlidir.
• Qəhvəyiyə çalan (tünd ləkələrin olması): tünd dərili insanlarda daha çox rast gəlinən piqmentasiya (melaninin yığılması) ilə əlaqədar ola bilər. Lakin yaşlılıq dövründə sonradan yaranan və böyüyən tünd ləkələr bədxassəli şiş riski baxımından yoxlanmalıdır.

Dərinin boyun və qoltuqaltı nahiyənin qaralması, dirsəklərin kobudlaşması, dizlərin qaralması, quru dəri – bunlar qadınlarda tez-tez müşahidə olunan insulin rezistentliyinin əlamətləridir. Bu zaman mütləq artıq çəkili olmaq məcburi deyil. Arıq adamlarda da insulin rezistentliyi ola bilər.

Saçın tökülməsi

Bu, adətən, dəmir defisiti və mis çatışmazlığının əlamətidir.

Quru və çatlamış dodaqlar

Bu B vitamini çatışmazlığının əlamətidir - B₁, B₂, B₆.

Diqqət yetirilməsi vacib olan məqamlardan biri də limfa vəziləridir.

Limfa düyünləri immun sisteminin təbii qoruyucularıdır.

Qoltuqaltındakı bu kiçik strukturlar limfanı süzür, virusları, bakteriyaları və hətta xərçəng hüceyrələrini tutur. Əgər onlar böyüyərsə, bu, bədənin problemlə mübarizə apardığına işarədir. Bu simptomu görməzdən gəlmək olmaz!

Əgər böyümüş limfa düyünləri 2-4 həftədən çox davam edirsə, sərtləşirsə, böyüyürsə və ya gecə tərləməsi, çəki itkisi və davamlı qızdırma ilə müşayiət olunursa, bu, mümkün qədər tez həkimə müraciət etmək üçün çox tutarlı səbəbdir.

Yuxu

Yuxusuzluq varmı? Tez-tez oyanırsınız, yoxsa yuxuya getməkdə çətinlik çəkirsiniz? Bu da bəzən iltihabi prosesin əlaməti ola bilər.

Tez-tez baş ağrıları

Bunlar adətən intoksikasiya əlamətləridir, öd ifrazının pozulmasının əlamətidir. Bu, son zamanlar daha çox yayılıb. Bu, artan stresslə, əlbəttə ki, düzgün olmayan qidalanma ilə əlaqəli ola bilər.

Bu simptomlardan hər hansı biri varsa, həkiminizə müraciət etməyin vaxtıdır. Ən azı əsas testlərdən keçin: ümumi qan analizi, sidik analizi və nəcis analizi. Nəticələr bədəninizdə hər hansı bir anormal dəyişiklik olub olmadığını müəyyən etməyə kömək edəcək.

Çalışın sağlam qalın.

Unutmayın ki, sağlamlığınız öz əlinizdədir.